مینی سبد پاورپک

سبد خرید خالی است.
100% پرداخت مطمئن!

رله چیست و چه کاربردی در اتوماسیون صنعتی دارد؟

فهرست

در دنیای صنعت و اتوماسیون، استفاده از اجزای الکتریکی برای کنترل و مدیریت سیستم‌ها امری حیاتی است. یکی از این اجزا که نقش بسیار مهمی را در کنترل و مدیریت تجهیزات بر عهده دارد، رله است. ازاین‌رو، در این مقاله قصد داریم با مفهوم رله، تاریخچه آن، انواع مختلف، کاربردها و مزایا و معایب آن آشنا شویم.

تعریف رله به زبان ساده

رله یک دستگاه الکترومکانیکی است که بر اساس ورودی‌های برقی، عملکرد خود را انجام می‌دهد. این دستگاه معمولاً برای کنترل و محافظت در مدارات برقی استفاده می‌شود.

عملکرد رله به چه شکل است؟

رله وظیفه‌ای را انجام می‌دهد که در صورت وقوع یک حالت خاص، ورودی‌های برقی را متوقف یا فعال می‌کند. این امر باعث جلوگیری از خرابی‌ها و آسیب به تجهیزات برقی می‌شود.

کاربردهای رله

  • کنترل دوره‌های زمانی
  • حفاظت در برابر جریان‌های بیش از حد
  • کنترل دما و فشار
  • مدارات اتوماسیون صنعتی

رله یکی از عناصر بسیار مهم در مدارات برقی است که نقش بسزایی در کنترل، محافظت و ایجاد اتصالات الکتریکی دارد. با آشنایی بیشتر با عملکرد و کاربردهای رله، می‌توانید به بهبود عملکرد و ایمنی مدارات برقی خود بپردازید.

تعمیر تخصصی درایو ABB

تاریخچه ساخته‌شدن رله

تاریخچهٔ ساخت رله به دوران پیش از انقلاب صنعتی باز می‌گردد. اولین نسخه‌های ابتدایی رله‌ها به‌صورت دستی و با استفاده از مکانیسم‌های ساده الکترومکانیکی تولید می‌شدند. در آغاز، این رله‌ها بیشتر برای کنترل و مدیریت مدارهای برقی استفاده می‌شدند.

2

در طول زمان، با پیشرفت فناوری و صنعت الکترونیک، رله‌ها نیز تکامل یافتند. با استفاده از قطعات الکترونیکی پیشرفته‌تر، رله‌ها به شکل دیجیتالی و هوشمندانه‌تری ساخته شدند که قابلیت برنامه‌ریزی و کنترل دقیق‌تر را فراهم می‌کنند.

در دهه‌های اخیر، با پیشرفت فناوری میکرو پردازنده‌ها و الکترونیک صنعتی، رله‌ها به‌صورت بسیار پیچیده‌تر و با قابلیت‌های بیشتری تولید می‌شوند. این رله‌ها قادرند به طور هم‌زمان با کنترل بر روی ولتاژ و جریان، توانایی اندازه‌گیری و کنترل پارامترهای مختلف را نیز داشته باشند.

باتوجه‌به پیشرفت‌های اخیر در این حوزهٔ و شرکت های اتوماسیون صنعتی و الکترونیک، استفاده از رله‌ها به‌عنوان یکی از ابزارهای اصلی در کنترل و مدیریت مدارات برقی و صنعتی به‌عنوان یک فناوری بسیار مهم و حیاتی موردتوجه قرار گرفته است. حال می‌خواهیم بدانیم که رله توسط چه کسی اختراع شده است؟ به طور مشخص نمی‌توان به سؤال جوب داد؛ ولی در برخی از منابع نوشته شده است که رله توسط جوزف هنری در سال ۱۸۳۵ میلادی اختراع شده است.

30

انواع رله از لحاظ ساختار

از لحاظ ساختار، رله‌ها می‌توانند به دسته‌های مختلفی تقسیم شوند. در زیر به برخی از انواع رایج رله‌ها اشاره می‌کنیم:

رله‌های مکانیکی

این نوع رله‌ها از قطعات مکانیکی مانند تیغه‌های کنتاکت و سیم‌پیچ تشکیل شده‌اند.

وظیفهٔ آنها تغییر وضعیت کنتاکت‌ها بر اساس حالت تحریک‌شونده (باز یا بسته) است.

رله‌های الکترونیکی

این نوع رله‌ها از قطعات الکترونیکی به‌جای مکانیکی استفاده می‌کنند.

رله‌های الکترونیکی معمولاً سریع‌تر و دقیق‌تر از رله‌های مکانیکی عمل می‌کنند.

رله‌های حالت جامد (SSR)

رله‌های حالت جامد بدون قطعه متحرک مکانیکی کار می‌کنند و از تریستورها و ترانزیستورها به‌عنوان قسمت‌های الکترونیکی استفاده می‌کنند.

این رله‌ها اغلب دارای عمر طولانی‌تر و سرعت بالاتری هستند.

رله‌های هسته‌ای (Magnetic Latching Relay)

این نوع رله‌ها از میدان مغناطیسی برای نگهداری وضعیت کنتاکت‌ها استفاده می‌کنند.

ویژگی اصلی آنها این است که برق قرار می‌گیرد تا کنتاکت‌ها باز یا بسته شوند، و در همان وضعیت باقی می‌مانند حتی بدون وجود برق.

رله‌های مغناطیسی

این رله‌ها از میدان مغناطیسی برای تحریک و کنترل کنتاکت‌ها استفاده می‌کنند.

معمولاً برای کاربردهایی با جریان و ولتاژ بالا استفاده می‌شوند.

باتوجه‌به نیازها و مشخصات مدارهای برقی، انتخاب نوع مناسب رله بسیار مهم است. هر نوع رله ویژگی‌ها و مزایای خود را دارد که باید با شرایط و نیازهای مدار موردتوجه قرار گیرد.

کاربرد رله در صنعت اتوماسیون

رله در صنعت اتوماسیون یکی از ابزارهای اصلی و حیاتی است که برای کنترل، مدیریت، و حفاظت از مدارات برقی و تجهیزات صنعتی استفاده می‌شود. کاربردهای رله در صنعت اتوماسیون عبارت‌اند از:

  • کنترل و مدیریت فرآیندها: رله‌ها در صنعت اتوماسیون برای کنترل و مدیریت فرآیندهای تولید و عملیات مختلف استفاده می‌شوند. به‌عنوان‌مثال، زمان‌بندی خاموش و روشن‌شدن تجهیزات، کنترل دما و فشار، و تنظیم سرعت موتورها از جمله کاربردهای رایج رله در این حوزه هستند.
  • حفاظت و ایمنی: رله‌ها برای حفاظت و ایمنی تجهیزات و سیستم‌های صنعتی استفاده می‌شوند. آنها می‌توانند جریان‌ها و ولتاژهای بیش از حد را تشخیص داده و در صورت لزوم مدار را قطع کنند تا از خطرات مرتبط با بارهای بالا و ناخواسته جلوگیری شود.
  • اتصال دستگاه‌های مختلف: رله‌ها به‌عنوان واسطه‌های کلیدی در اتصال و کنترل دستگاه‌ها و تجهیزات مختلف در یک خط تولید استفاده می‌شوند. این امر به‌صورت خودکار و بر اساس برنامه‌های مشخصی صورت می‌گیرد.
  • سیستم‌های اتوماتیک و کنترلی: رله‌ها از جمله عناصر اصلی در سیستم‌های کنترل و اتوماسیون محسوب می‌شوند. آنها با تحریک از سوی سیگنال‌های الکتریکی ورودی، خروجی‌های متناسب را تولید می‌کنند و فرایندهای مختلف را به طور خودکار کنترل می‌کنند.
  • اتوماسیون صنعتی: در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی، رله‌ها به‌صورت گسترده برای ایجاد اتصالات الکتریکی، کنترل فرآیندها، و ایجاد منطق سیستم‌ها استفاده می‌شوند. این به اتوماسیون و بهینه‌سازی عملیات صنعتی کمک می‌کند.

به‌طورکلی، رله‌ها به‌عنوان عناصر اساسی در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی عمل می‌کنند و بدون آنها امکان کنترل و مدیریت دقیق فرآیندهای صنعتی به‌صورت مؤثر امکان‌پذیر نخواهد بود.

کاربرد رله PLC در صنعت برق

رله‌های PLC از جمله تجهیزات اساسی در صنعت برق هستند که به‌وسیلهٔ فناوری‌های مدرن کنترل و مانیتورینگ فرآیندهای صنعتی را فراهم می‌کنند. رله‌های PLC معمولاً به‌صورت قسمتی از سیستم کنترل‌ هستند و برای اجرای توابع مختلف کنترلی و اتوماسیونی در صنایع برق مورداستفاده قرار می‌گیرند.

پیشنهادی: پی ال سی چیست؟

رله‌های PLC از شرکت‌های معتبری مانند فونیکس (Phoenix Contact) نیز تولید می‌شوند. این رله‌ها از اهمیت بسیاری در اتوماسیون صنعتی و کنترل فرآیندها برخوردارند. برخی از کاربردهای رله‌های PLC فونیکس در صنعت برق عبارت‌اند از:

کنترل تولید و توزیع برق: رله‌های PLC برای کنترل تولید و توزیع برق در شبکه‌های برق و زیرساخت‌های صنعتی استفاده می‌شوند. آنها می‌توانند وظایفی مانند کنترل ولتاژ، جریان، و فرکانس برق را به‌صورت خودکار انجام دهند.

4

مانیتورینگ و مدیریت شبکه‌های برق: رله‌های PLC فونیکس برای مانیتورینگ و مدیریت شبکه‌های برق و زیرساخت‌های مختلف برق استفاده می‌شوند. آنها می‌توانند اطلاعات مربوط به ولتاژ، جریان، توزیع بار، و وضعیت سیستم‌های برق را به‌صورت زنده جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل کنند.

حفاظت و ایمنی: رله‌های PLC فونیکس برای حفاظت از تجهیزات برقی و ایمنی سیستم‌های برقی استفاده می‌شوند. آنها می‌توانند خطراتی مانند جریان‌های بی‌اندازه، فراگیری بار، و وضعیت‌های ناپایدار را شناسایی و مدیریت کنند تا از خطرات و حوادث جلوگیری شود.

اتوماسیون صنعتی: رله‌های PLC در اتوماسیون صنعتی برای کنترل و مدیریت فرآیندها، دستگاه‌ها، و تجهیزات مختلف استفاده می‌شوند. آنها می‌توانند توابع مختلف کنترلی و اتوماتیک را به‌صورت برنامه‌ریزی شده اجرا کنند و بهینه‌سازی عملیات صنعتی را ارتقا دهند.

به‌طورکلی، رله‌های PLC فونیکس در صنعت برق به‌عنوان ابزاری حیاتی برای کنترل و مدیریت فرآیندها و تجهیزات برقی مورداستفاده قرار می‌گیرند و نقش مهمی در بهبود کارایی و ایمنی سیستم‌های برق ایفا می‌کنند.

تفاوت رله و کنتاکتور چیست؟

رله و کنتاکتور دو نوع دستگاه الکتریکی هستند که در سیستم‌های برقی و الکتریکی استفاده می‌شوند. هر کدام وظایف و کاربردهای خاص خود را دارند. در زیر، تفاوت‌های اصلی بین رله و کنتاکتور را تشریح می‌کنیم:

6

ساختار و عملکرد

رله: رله یک دستگاه الکترومکانیکی است که وظیفه کنترل و مدیریت جریان الکتریکی را دارد. زمانی که یک ورودی الکتریکی به رله اعمال می‌شود، مدارهای داخلی آن به طور خودکار به روشن یا خاموش‌شدن دستگاه‌های خارجی (مانند لامپ‌ها، موتورها و…) را کنترل می‌کنند.

کنتاکتور: کنتاکتور نیز یک دستگاه الکترومکانیکی است که برای کنترل و مدیریت جریان بزرگ‌تری به کار می‌رود. کنتاکتورها معمولاً برای کاربردهای صنعتی و سیستم‌های با توان بالا طراحی شده‌اند.

ظرفیت جریان

رله: رله‌ها عموماً برای کنترل جریان‌های کمتر و کاربردهایی که نیاز به کنترل دقیق جریان و توابع الکتریکی دارند استفاده می‌شوند.

کنتاکتور: کنتاکتورها برای کنترل جریان‌های بزرگ‌تر و تجهیزاتی که نیاز به جریان بالا دارند مورداستفاده قرار می‌گیرند. ظرفیت جریان آنها معمولاً بسیار بالاتر از رله‌ها است.

مقاومت در برابر سایش

رله: رله‌ها معمولاً برای کاربردهای کم‌تر و با سایش کمتر طراحی شده‌اند، بنابراین مقاومت کمتری در برابر سایش دارند.

کنتاکتور: کنتاکتورها برای کاربردهای صنعتی و استفاده‌های مکرر طراحی شده‌اند و معمولاً دارای مقاومت بیشتری در برابر سایش هستند.

اندازه و ابعاد

رله: رله‌ها معمولاً اندازه کوچک‌تری دارند و برای کنترل دستگاه‌های کوچک و متوسط استفاده می‌شوند.

کنتاکتور: کنتاکتورها معمولاً ابعاد بزرگ‌تری دارند و برای کنترل تجهیزات صنعتی و بزرگ‌تر استفاده می‌شوند.

در کل، هر کدام از رله و کنتاکتور دارای ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود هستند و بسته به نیازهای موردی و محیط کاربرد، انتخاب می‌شوند.

7

چگونه می‌توان رله مناسب را برای یک پروژه انتخاب کرد؟

انتخاب رله مناسب برای یک برنامه خاص به وابستگی به انواع مختلفی از پارامترها و فاکتورها است. در زیر به برخی از پارامترهای اساسی که باید در انتخاب رله مدنظر قرار گیرند، اشاره می‌کنیم:

جریان نامی (Rated Current): این پارامتر نشان‌دهنده حداکثر جریانی است که رله می‌تواند به طور مداوم تحمل کند بدون اینکه خراب شود یا عمر کوتاه‌تری داشته باشد. برای انتخاب رله، جریان موردنیاز برای بار مورداستفاده باید در نظر گرفته شود.

ولتاژ نامی (Rated Voltage): این پارامتر نشان‌دهنده حداکثر ولتاژی است که رله می‌تواند به طور مداوم تحمل کند. ولتاژ بار و ولتاژ کاری سیستم باید با ولتاژ نامی رله همخوانی داشته باشد.

نوع کاربری (Usage Type): رله‌ها بر اساس نوع کاربری و نوع عملکردی که انجام می‌دهند دسته‌بندی می‌شوند، مانند رله‌های حفاظتی، رله‌های کنترلی، رله‌های زمانی، و غیره. باید نوع کاربری رله با نیازهای برنامه و محیط کاری هماهنگ شود.

نوع مواد ساخت (Construction Material): مواد ساخت رله می‌تواند تأثیر مستقیمی بر مقاومت رله در برابر عوامل محیطی داشته باشد. برای محیط‌هایی که با شرایط خاصی مثل رطوبت، گردوغبار، یا دماهای بالا مواجه هستند، رله‌های با ساختار مقاوم‌تر انتخاب می‌شوند.

عمر مفید (Expected Lifespan): این پارامتر نشان‌دهنده مدت زمانی است که رله می‌تواند بدون مشکل عمل کند. انتخاب رله با عمر مفید مناسب می‌تواند از نظر اقتصادی و عملکردی حیاتی باشد.

فرکانس عملکرد (Operational Frequency): برخی رله‌ها مخصوص فرکانس‌های خاصی هستند. برای برنامه‌هایی که نیاز به عملکرد در فرکانس‌های مختلف دارند، انتخاب رله با فرکانس عملکرد مناسب حیاتی است.

اندازه و ابعاد (Size and Dimensions): اندازه و ابعاد رله باید با فضای موجود در محیط کاری هماهنگ باشد و از لحاظ فیزیکی قابل‌نصب و استفاده باشد.

مزایا و معایب رله

رله‌ها به‌عنوان دستگاه‌های الکترومکانیکی دارای مزایا و معایب خاصی هستند که در زیر به طور کامل تشریح می‌شود:

مزایا

  • کاربرد گسترده: رله‌ها به‌عنوان کلیدهای الکتریکی سریع و چندمنظوره در مخابرات، الکترونیک، کنترل صنعتی، اتوماسیون و سیستم‌های الکتریکی استفاده می‌شوند.
  • اطمینان و امنیت: رله‌ها به دلیل عملکرد مکانیکی و الکتریکی خود، به‌عنوان یک سیستم کنترل اطمینان‌بخش برای بسیاری از برنامه‌های کنترل الکتریکی شناخته می‌شوند.
  • سادگی و قابلیت تعمیر: رله‌ها به‌طورکلی ساختار ساده‌ای دارند که معمولاً به‌راحتی قابل‌تعمیر و تعویض هستند.
  • قیمت مناسب: برخی از انواع رله‌ها به‌عنوان دستگاه‌های الکترومکانیکی با قیمت مناسب و قابل‌قبول شناخته می‌شوند.
  • کنترل و کارایی بالا: رله‌ها به دلیل عملکرد سریع و کنترل دقیق، برای کاربردهایی که نیاز به کنترل واکنش‌های سریع دارند، مناسب هستند.

معایب

  • محدودیت در توان: رله‌ها معمولاً محدودیت در توان خروجی دارند و برای کنترل بارهای با توان بالا یا بارهای متعدد ممکن است ناکارآمد باشند.
  • مصرف انرژی: رله‌ها به دلیل نیاز به جریان برای کارکرد، مصرف انرژی بیشتری نسبت به دستگاه‌های الکترونیکی ندارند.
  • حساسیت به شرایط محیطی: برخی از رله‌ها حساس به شرایط محیطی مانند رطوبت، گردوغبار و دما هستند و در محیط‌های خشن ممکن است عملکرد آنها تحت‌تأثیر قرار گیرد.
  • خرابی مکانیکی: رله‌ها از قطعات مکانیکی تشکیل شده‌اند که ممکن است در طول زمان با استفاده مکرر و نوسانات مکانیکی خراب شوند.
  • اندازه و حجم: در برخی از موارد، رله‌ها به دلیل اندازه و حجم بزرگ‌تری که دارند، می‌توانند فضای بیشتری اشغال کنند و محدودیت‌هایی را ایجاد کنند.

رله‌هایی که در بازار ایران موجود هستند؟

  • رله امرن Omron

8

  • رله اشنایدر Schneider

9

  • رله زیمنس Siemens

10

  • رله ABB

11

  • TE Connectivity

12

  • رله فیندر Finder

13

  • رله پاناسونیک Panasonic

14

  • Fujitsu Limited

15

  • Eaton Corporation

16

  • رله هانیولHoneywell

17

  • General Electric Company

18

  • رله میتسوبیشی Mitsubishi Electric Corporation

19

  • Rockwell Automation

20

  • رله فونیکس  Phoenix Contact

21

  • Crouzet

22

  • Littelfuse

23

  • WAGO Kontakttechnik GmbH & Co. KG

24

  • Eaton Corporation

25

  • Wieland Electric

26

  • Sprecher + Schuh

27

  • Carlo Gavazzi

28

  • IDEC Corporation

29

  • Lovato Electric S.p.A

3

  • Weidmüller Interface GmbH & Co. KG

1

تیم محتوای سِوین صنعت
تیم محتوای سِوین صنعت

ما تلاش خود را می‌کنیم تا مفاهیم را به ساده‌ترین شکل ممکن به مخاطبان منتقل کنیم. اعتقاد ما این است برای یک انتخاب خوب، بهترین روش بالا بردن سطح آگاهی است.

اینستاگرام سِوین صنعت